Iesu - Tangoa

Iesu – Tangoa

Retir̃uhu Hin Iesu Kr̃isto

1.1 Harihi enia tapulo Retir̃uhu hin Iesu Kr̃isto, Natun God.


1.14-15 Iesu Mo Tapulo Vavahinau
14 Mo sopo tuai, Supe Herod mo taurilati John, mo taua na ima r̃ilangi. Ale hitahuna, Iesu mo sivo Galilee, mo lo retivujavujangi na Retir̃uhu non God mara,

15 “Rani tataholo atu God mo lo vir̃onia mo mai moiso!
Mauri atu God mo aulu hinia mo lo mai mariviti.
Ha posi na nomim hehe, ale ha rasu Retir̃uhu nike!”


1.21-27 Tanume Sasati La Levosahi Iesu
21 Iesu tolu la tupu vati atu la sahe Capernaum, ale na Sabbath mo unu na ima lotu nona Jew, ale mo lo vujangira. 22 La haratu la lo tapurongo isana, la mar̃urahi tavera na nona vujangi, matan mo sopo vujangira sohena nora tamlohi vujangi mata leu matea pani sohena tamlohi matea nona vujangi mo sopo te retiusia matana.
23 Hin rani atu, tamlohi matea, tanume lumiha sasati matea mo lo toho hinia mo lo toho atu hin ima lotu atu, ale mo ulo mara, 24 “Iesu mara Nazareth, ko opoia vara o vai na sava isamam? Ko mai vara o komo kamam teni! Enau na levosahia vara engko hare, engko haratu mo tapu non God!”
25 Pani Iesu mo savurahia mara, “Ha! O toho malum! O malue isana nakerihi!” 26 Ale tanume lumiha sasati atu mo hisuhi na epen tamlohi atu ale mo ulo aulu mo malue hinia.
27 Tamlohi tari hin ima lotu atu la mar̃urahi, ale la lo usiusira hasera hinia lara, “Avei, sava nahai? Vujangi paro matea peresi na suiha vahatea mo pala! Ka hitea mo retileu isana tanume lumiha sasati, ale vahatea purongo la oloolo hinia.”


1.32-34 Na ravravin rani atu, tamlohi la lavi na tamlohi rojo tari peresi la haratu tanume sasati la lo toho hinira la mai isan Iesu. 33 Tamlohi tari hin taon tavera atu la takonahi na mataruan ima atu. 34 Ale Iesu mo vai tihai na rojoa nona tamlohi matuvana, ale mo titiu nar̃ihi na tanume sasati matuvana. Mo sopo sile te masapa vara te tanume sasati i er̃i retireti matan enira la levosahia vara enia hare.


2.1-12 Iesu Mo ßomi Na Hehe
1 Te rani la vano moiso Iesu mo mele vano Capernaum, ale mo sopo tuai tamlohi lo la verea lara mo mele mai na ima moiso. 2 Vila r̃uhu purongo mo sopo mele te masapa na lolo ima teni na mataruana. Ale Iesu mo lo retivujavujangi na reti non God isara. 3 Ale, tamlohi tupu vati la ali na tamlohi papao matea mo mai. 4 Ale matan la sopo er̃i vano mariviti isana, la sahe aulu na pusa ima, la vai na marole matea mo sivo tataholo hinia, ale la tuhu pa tamlohi papao atu na epana mo sivo na nahon Iesu. 5 Iesu mara mo hite na rasua hin hinau atu la lo vaia, mo verea isan tamlohi papao atu mara, “Natuku, na r̃omi na nom hehe.”
6 Pani tamlohi vujangi mata leu hai la lo sakele atu, la lo vereverea isara hasera lara, 7 “Mata sava tamlohi nike mo lo retireti sohen haratu? Mo lo vaia sohena enia God. God hasena i er̃i r̃omi na hehe.”
8 Ale Iesu mara mo levosahia vara la lo usiusira hinia isara hasera ale, mo verea isara mara, “Mata sava ka lo r̃omr̃omi na hinau sohena? 9 Sava hinau mo mele malum vara a verea isan tamlohi papao nike, ‘Na r̃omi na nom hehe!’ teni a verea vara, ‘O turu! O viriviri na epam, o hahau!’ 10 Pani matan vara ha pa levosahia vara Natun Tamlohi mo lavi na suiha vara i r̃omi na hehe nona tamlohi na varama —” mo verea isan tamlohi papao atu mara, 11 “O turu, o lavi na epam, o mule!”
12 Tamlohi papao atu mo turu vahatea, mo lavi na epana ale mo hahau mo malue na nahora, ale mo vaira enira mo isoiso la mar̃urahi ale la tahe na hijan God lara, “Hare mo pete hite te hinau sohen harihi moiso?”


4.35-41 Iesu Mo Horo Na Langi Tavera
35 Iesu mo lo toho hin boti atu, ale alo mara mo pa lo sivo vara i tihai, mo verea isara mara, “ßa sua roto nipu nike, r̃a vano na tavaluna.” 36 La tinar̃ihi vao atu ale la vano, pani mo sopo enira hasera purongo, boti tinapua hai sohena la lo usurira. 37 Mo sopo tuai langi tavera matea mo sere, mo vai na suhusuhu la lo kamekame sivo na lolo boti, ale tungu mo lo mar̃ivi.
38 Pani Iesu mo lo juruvi na elunga matea na pulo boti. Ale nona tamlohi la r̃ohaia lara, “Tija! Ko sopo levosahia vara r̃a pa pute!”
39 Iesu mo kilau ale mo reti r̃ilangi isan langi atu, ale mo verea isan tasi atu mara, “Ha isoiso! Ha toho malum!” Vahatea purongo langi atu mo moti, ale tasi tavera atu mo tamata mo tamata. 40 Iesu mo verea isara mara, “Ka matahu tavera sohena mata sava? Mo sopo lo te nomim rasua teni mo vono?”
41 Ale matahu tavera mo sohonira ale la lo verea isara hasera lara, “Avei, sava tamlohi nahai? Mo reti purongo ale langi peresi na tasi la oloolo hinia!”


5.22-24 Tamlohi tavera matea na ima lotu nona tavtavuin Israel hin jara atu hijana Jairus, mo mai mara mo hite Iesu mo papaohi sivo na palona. 23 Jairus mo usia r̃ilangi isana mara, “Venatuku rihirihi, i sopo tuai i pa mate. O mai o tau na limam hinia matan vara i mele r̃uhu ale i mauri.”
24 Ale Iesu mo usuria.
Ale vao tavera matea la lo usuria la lo tiatia hinira.


5.35-42 Iesu mo pa lo retireti isana har̃ai atu, tamlohi hai la tai na iman Jairus la mai la verea isan Jairus lara, “Venatum mo mate moiso, o sopo mele usi tamlohi vujangi vara i mai.”
36 Pani Iesu mara mo rongo na sava la lo verea mo verea isan Jairus mara, “O sopo matahu!O rasuau.” 37 Ale Iesu mo sopo tinar̃ihia vara tea i usuria pani Peter enia James peresi John tasin James. 38 La vano la pala na iman tamlohi tavera mata ima lotu nona Jew atu, ale Iesu mo hite na tamlohi la lo tangitangi, la lo tangi aulu, la lo vai na vavaore tavera. 39 Ale Iesu mara mo unu mo verea isara mara, “Mata sava ka lo vai na vavaore tavera, ale ka lo tangitangi? Har̃arihi nike mo sopo mate, mo juruvi r̃omaliho purongo.”
40 Ale tamlohi la manaluluhi Iesu, pani mo r̃ulera enira mo isoiso la malue. Ale mo lavi taman har̃arihi atu peresi tinana peresi na nona tamlohi usuri la unu sivo na jara har̃arihi atu mo lo toho ea. 41 Iesu mo tauri na liman har̃arihi atu mo verea mara, “Talitha kumi!” Ale r̃aramin reti nike enia ‘Venatuku, o turu!’ 42 Ale vahatea purongo har̃arihi atu sei taunina mo sangavulu r̃omana mo rua mo mele turu ale mo tapulo hahau. Ale mar̃urahi tavera mo sohoni tamana peresi tinana peresi na nona tamlohi usuri.


7.18-23 Iesu mo verea isara mara, “Kamim sohena, ka sopo rongovosahia? Ka sopo lo hitevosahia vara sava tamlohi la hania i sopo er̃i vaira la lumiha na nahon God. 19 Hanhani mo sopo sivo na mapumim. Mo sivo na pangemim purongo moiso mo mele malue.” Hin retireti akerihi Iesu mo lo verea vara hanhani tari la r̃uhu purongo.
20 Ale Iesu mo mele verea mara, “Sava mo malue na mapu tamlohi, enia natu i er̃i vai na tamlohi i lumiha na nahon God. 21 Matan sava mo lo malue na mapu tamlohi enia: r̃omr̃omi hehe, posposi viriu, vavanaho, vilimatei na tamlohi, 22 vaivaileu peresi na tinapua mo lahi moiso, hanmarua, lejileji, haluhalu, posposi maji, mar̃ivi na mereimerei, retir̃er̃en, r̃omaulu, peresi na posposi rongorongo vono. 23 La hinau sasati nike natu, la lo malue na mapu tamlohi, ale la vaia mo lumiha na nahon God.”

9.2-8 Epen Iesu Mo Posi
2 Rani mo limarave la vano moiso, ale Iesu mo lavi Peter, James peresi John, la sahe aulu na vutivuti enira hasera. Hin rani atu la hite na epen Iesu mo posi, 3 ale la hite na nona ruru la mera hajavua, la lulu tinapua, la jeu na hinau lulu tari nike na varama. 4 Moiso la hite pr̃ovet Elijah enia Moses la pala ale la lo sorasora peresi Iesu. 5 Peter mo verea isan Iesu mara, “Moli, mo r̃uhu matan kama lo toho akerihi. Mo r̃uhu r̃a vai te tent i tolu akerihi, matea nom, matea non Moses ale matea non pr̃ovet Elijah.” 6 Matan Peter mo sopo levosahia vara i pa vere na sava matan la matahu hajavua.
7 Ale telangi matea mo mai mo hohovira, moiso la rongo na leo matea mo malue hinia mara, “Harihi enia Natuku sei na opoia mo tavera jea. Ha tapurongo isana!” 8 Vahatea purongo la pa ale Moses enia Elijah pani la tihai, pani la hite Iesu hasena mo pa lo toho atu.


12.28-31 Retileu Atu Mo Jeu Na Tinapua
28 Ale hin rani atu tamlohi vujangi mata leu matea mo mai mo lo tapurongo na vauriuri nona Sadducee, ale mo rongo sohena sava Iesu mo r̃aramira sei mo r̃uhu jea, ale mo usi Iesu hinia mara, “Sava leu natu mo aulu mo jeu na leu tari?”
29 Iesu mo r̃aramia mara, “Leu atu mo aulu mo jeu na leu tari enia vara,

‘Israel, ha tapurongo!
Moli nor̃a God, enia Moli matelete.
30 O pa opoi Moli nom God vevuhi
na mapum,
na maurim,
na r̃omim,
peresi na suiham.’ Deut 6.4-5

31 Ale haruana enia nahai, ‘O opoi na tahisam sohen ko lo opoiho hasem.’ Moiso mo sopo mele te leu tinapua i aulu i jeu la leu sei mo rua.” Lev 19.18


14.10-11 Judas Mo Turuposi Hin Iesu
10 Judas Iscariot, vonan la tupu sangavulu r̃omana mo rua atu matea, mo vano isana pr̃is aulu nona tavtavuin Israel, matan vara i tau Iesu na limara. 11 Pr̃is aulu la avulahi jea matana, ale la retitauhi vara la pa voli Judas matana. Judas mo tapulo aleale masapa vara i pa sile Iesu i vano isara hinia.
14.44-46 Ale tamlohi atu mo lo turuposi hinia mo verera na matamata matea isara moiso mara, “Tamlohi atu a pa pungosia, enia tamlohi atu natu. Ha tauria, ha lavia i vano.”
45 Judas mo kakau jara atu, mo vano isan Iesu mo verea mara, “Tija.” Ale mo pungosia. 46 Ale la tamlohi atu la mai la tauri Iesu.


15.6-15 Pilate Mo Aria
6 Tarea na hanhani tavera mata Passover, Pilate mo lo teri na tamlohi matea na ima r̃ilangi sei enira la opoia. 7 Vonara matea hin la haratu la lo toho na ima r̃ilangi hin rani atu, hijana Barabbas. Enia mo lo toho atu matan mo vilimateia na tamlohi matea na rani la turu mata valum mata jarara. 8 Vao atu la mai isan Pilate ale la usia vara i mele vaia sohen tarea mo lo vaia isara. 9 Ale Pilate mo usia isara mara, “Ka opoia vara a tinar̃ihi Supe nona Jew nike teni mo vono?” 10 Matan Pilate mo levosahia vara la pa lavi Iesu mo mai isana mata nora mereimerei purongo. 11 Pani moli nona pr̃is la haluhalu na tamlohi mata usi Pilate vara i teri Barabbas na jaran Iesu. 12 Ale Pilate mo mele usia isara vahatea mara, “Vara i sohena, a pa vai na sava hin tamlohi nike sei ka lo tovia vara enia Supe nona Jew?”
13 La mele ngara lara, “O vosaea na talopeilopei!”
14 Pilate mo mele usira hinia mara, “Sava hinau natu mo vaia mo sati?”
Pani la mele ngara mo r̃ilangi jea lara, “O vosaea na talopeilopei!”
15 Ale matan Pilate mo opoia vara i vai vao atu i avulahi, mo teri Barabbas sohen la usia. Ale mo retileu vara la rupi Iesu, moiso mo taua na lima tamohi vuro nona mara Rome vara la vosaea na talopeilopei.


15.33-39 Iesu Mo Mate
33 Na livuha rani, r̃or̃oha tavera mo jovi mo tavuni na jara tari, mo lo toho mo tikeli na matan alo mo tolu na ravravi. 34 Na matan alo mo tolu, Iesu mo tangi na ulo tavera matea mara, “Eloe, eloe, lema sabatani?” ßaramina reti sei enia ‘Noku God, Noku God, mata sava ko posi na nahom isaku?’ Psa 22.1
35 Tamlohi hai la lo turu atu lara lo rongoa, lara, “Ka hitea! Mo lo tovi Elijah!” 36 Tamlohi matea mo maro mo vano mo lavi na tavalu ruru matea la r̃ur̃unia na waen hohona mo pesia na apo matea, ale mo sohaia sahe isan Iesu vara i inua. Vonara matea mara, “Tako, r̃a pa hitea vara Elijah i pa mai i lavi nar̃ihia na talopeilopei i sivo atano teni i vono.” Psa 69.21
37 Iesu mo mele ulo tavera vahatea, ale maromarona mo isoiso. 38 Ruru tavera atu mo lo toho horo na Jara Tapu atu na lolo Temple mo mar̃ari hasena tavaluna mo rua, mo mar̃ari mo tapulo aulu mo sivo atano. 39 Moiso captain mata tamlohi vuro atu sei mo lo turu tataholo na nahon Iesu, mara mo hitea sohena sava mo mate mo verea mara, “Varar̃uhu, tamlohi nike enia Natun God tataholo!”

15.42-46 Joseph Mo Tavunia
42 La hinau sei la masese na Friday ravravi, enia rani mata tatamahu mata nora Sabbath. 43 Joseph mara Arimathea, enia tamlohi aulu matea mata nora Kaunsel, ale enia matea sei mo lo kilau toho matan mauri atu God mo aulu hinia vara i pala. Ale r̃omina mo r̃ilangi mo mai mo turu na nahon Pilate mo usia vara i lavi na tarapen Iesu. 44 Pilate mo rongoa vara Iesu mo mate vila, moiso mo mar̃urahi tavera matana. Pilate mo tovi na nona captain mata tamlohi vuro matea, mo usia mara, “Varar̃uhu, Iesu mo pete mate moiso?” 45 Captain atu mo vere Pilate hinia mara varar̃uhu mo mate moiso. Pilate mo verea isan Joseph mara i er̃i lavi na tarapen Iesu. 46 Joseph mo vano mo voli na ruru lulu matea. Mo juri na tarapen Iesu aulu na talopeilopei mo sivo atano. Mo leputia na ruru. Mo lavi na tarapen Iesu mo taua na papa vatu matea enia mo taia. Mo tai na pelatina vatu tavera matea vara mataruana.


16.1-7 Iesu Mo Mele Turu Na Mateia
1 Saturday na ravravi jea na isoison Rani Mapu atu, Mary Magdalene, Mary tinan James enia Salome, la vano la voli te hasori r̃uhu vara la pa vano la taua na tarapen Iesu vara i mele rani sahe. 2 Sunday r̃alavuho jea alo mo pa lo tapulo vele purongo, la vano hin papa vatu atu. 3 La pa lo vano la lo vereverea isara lara, “Hare i pa tuenir̃a vara i kuresi nar̃ihi vatu atu na mataruan papa atu?” 4 Ale lara la tar̃a sahe aulu, la hite vatu tavera atu la pete kuresi nar̃ihia moiso. 5 La sahe la unu hin papa atu ale la hite na uluvou matea, mo ru na ruru lulu mo lo sakele na matuana, ale la hutura hinia. 6 Ale mo verea isara mara, “Ha sopo matahu! Ka lo ale Iesu mara Nazareth haratu sei la vosaea na talopeilopei? Mo turu na mateia moiso, enia mo sopo toho nike. Ha to hite na jara sei la taua hinia. 7 Pani ha vano ha verea isana nona tamlohi usuri peresi Peter, ha verera vara Iesu mo vano Galilee tiroma hin kamim moiso. Ha vano ha pa hitea ea sohen mo lo verea isamim tiroma moiso.”


16.15-16 Ale mo verea isara mara, “Ha vano na jara tari na varama, ale vereuli na noku Retir̃uhu isana tamlohi tari. 16 Sava tamlohi mo rasua ale mo paptijo, God i pa juria, pani haratu mo sopo rasua, God i pa aria.


16.19-20 Iesu Mo Sahe Aulu Na Tuka
19 Iesu mara mo vere la hinau atu isara mo isoiso, God mo lavi nar̃ihia mo sahe aulu na tuka, ale mo sakele na jara mata suiha na matuan God. 20 Ale nona tamlohi usuri la vano la retivujavujangi na jara hatehateahi. Moli Iesu mo lo tuenira na nora vavahinau, ale mo vujangia vara nora reti mo tai isana na matamata matuvana.