Darn ymddangosodd mewn rhifyn diweddar o’n cylchgrawn dwyieithog, Wycliffe News Cymru:

Un peth dw i wedi dod yn fwy a mwy ymwybodol ohono dros y blynyddoedd ydy fod y bywyd Cristnogol yn daith – taith wefreiddiol ar brydiau, ond anodd dro arall. Ar ddechrau’r daith wyddon ni ddim ble fydd Duw yn ein harwain, ond gallwn fod yn sicr y bydd o gyda ni bob cam o’r ffordd.

Arfon Jones, translator of beibl.net

Wnes i rioed ddychmygu y byddai Duw yn fy ngalw i i gyfieithu’r Beibl. Cerddor oeddwn i’n mynd i fod, ac roedd awgrym ambell un y dylwn i ‘fynd i’r weinidogaeth’ yn ddim mwy na thestun difyrrwch. Dw i wedi cadw at yr argyhoeddiad na ddylwn ‘fynd i’r weinidogaeth’ (h.y. cael fy ordeinio yn weinidog ar eglwys leol), ond oherwydd problemau iechyd wnaeth fy rhwystro rhag dilyn y weledigaeth o fod yn gerddor, cefais fy hun yn gwneud gwaith Cristnogol.

Wrth ystyried y genhadaeth Gristnogol ymhlith Cymry Cymraeg ifanc roeddwn wedi credu ers blynyddoedd fod angen cyfieithiad llafar, mwy ‘poblogaidd’ o’r Beibl yn y Gymraeg. Ond wnaeth o rioed groesi fy meddwl y byddwn i fy hun yn mynd ati i’w ddarparu – hyd yn oed pan ddechreuais arbrofi gyda’r hyn sydd bellach wedi dod i’w adnabod fel beibl.net.

Dyma rai gwersi ddysgais ar y daith ers hynny:

1. Mae gwahaniaeth mawr rhwng cyfieithiad ac aralleiriad. ‘Aralleiriad’ oeddwn i’n galw beibl.net yn wreiddiol, ond roeddwn yn gweithio o’r ieithoedd gwreiddiol ac yn cyfieithu yn eithaf llythrennol i ddechrau, ond mewn arddull bur lafar. Dr Simon Crisp, Ymgynghorydd Cyfieithu gyda’r United Bible Societies oedd yr un wnaeth fynnu mai nid aralleiriad oedd beibl.net ond cyfieithiad, ac y dylwn i ei alw yn gyfieithiad

2. Nid gwaith un person ydy cyfieithu’r Beibl. Dw i’n aml yn dweud fy mod yn gweld fy hun yn fwy o ymchwilydd neu gydlynydd prosiect beibl.net nag o gyfieithydd. Mae cymaint o bobl eraill wedi cyfrannu at y gwaith – llawer ohonyn nhw’n bobl sy’n deall yr un gair o Gymraeg, ond wedi rhannu eu dealltwriaeth o’r testun gwreiddiol. Mae’r holl adnoddau cyfrifiadurol sydd ar gael heddiw a’r cysylltiadau rhyngwladol drwy gyfrwng y We yn help aruthrol.

3. Nid oes y fath beth â chyfieithu heb ddehongli. Wrth gyfieithu, rhaid ceisio deall beth yn union sy’n cael ei ddweud yn yr iaith wreiddiol cyn mynd ati i geisio ei gyfleu yn yr iaith rydych chi’n cyfieithu iddi. Dydy cyfieithu geiriau unigol ddim yn arwain bob amser at eglurder. Fel y dywedodd rhywun, ‘The goal of translation is not the reproduction of words, but the transfer of meaning.’

4. Mae’r cyd-destun yn hanfodol bwysig wrth gyfieithu. Rhaid deall mai ysgrifau Hebreig sydd yn y Beibl, yn defnyddio idiomau Hebreig ac yn cyfeirio at arferion Hebreig a ffyrdd Hebreig o feddwl. Mae cyfieithu heb ystyried y gwreiddiau Hebreig yma yn gallu bod yn gamarweiniol.

Rhifyn diweddar o Wycliffe News Cymru

5. Dydy’r gwaith o gyfieithu’r Beibl byth yn ‘orffenedig’. Mae yna lawer o gyfieithiadau sy’n cael eu diwygio’n gyson wrth i’r blynyddoedd fynd heibio. Ers 2015 pan argraffwyd beibl.net gyntaf, dw i wedi gweld llawer o bethau y carwn eu newid ... ac yn wir wedi newid rhai o’r pethau hynny yn y pedwerydd argraffiad, ddaeth allan eleni (2019).

Mae’r daith wedi bod yn un ddiddorol a gwerthfawr. Dw i’n diolch i Dduw am y fraint o fod wedi cael fy rhyddhau i wneud y gwaith wnes i. Ac mae’r daith yn parhau …

Arfon Jones

Os hoffech ddarllen rhagor o erthyglau am waith Wycliffe, ac yn enwedig felly ein gweithwyr o Gymru, cliciwch ar y ddolen isod:

×

Never miss a story

Get Bible translation updates straight to your inbox

For more information on our privacy policy, see Policy